استاندارد NFPA 10 چیست؟
NFPA 10 با عنوان «استاندارد خاموشکنندههای دستی قابلحمل آتش» را انجمن ملی حفاظت از آتش آمریکا (NFPA) منتشر میکند و الزامات انتخاب، نصب، بازرسی، نگهداری، شارژ مجدد و آزمون خاموشکنندههای دستی را تعیین میکند.
هدف آن است که خاموش‌کنندهٔ مناسب، در محل مناسب، در دسترس و آمادهٔ کار باشد تا در لحظهٔ حریق درست عمل کند.
کلاس‌های حریق (A تا K)
بازه‌های بازرسی، نگهداری و آزمون
| نوع اقدام | بازهٔ زمانی | مجری | توضیح |
|---|---|---|---|
| بازرسی بصری (Inspection) | ماهانه | کاربر / مسئول ایمنی | موقعیت، فشار، پلمپ و سلامت ظاهری |
| نگهداری دورهای (Maintenance) | سالانه | کارشناس صلاحیت‌دار | بررسی کامل اجزا و عملکرد؛ سرویس و شارژ سالانه |
| بازرسی داخلی (Internal Examination) | معمولاً هر ۶ سال | مرکز مجاز شارژ | بسته به نوع خاموش‌کننده |
| تست هیدرواستاتیک (Hydrostatic Test) | هر ۵ یا ۱۲ سال | آزمایشگاه مجاز | بسته به نوع بدنه و عامل اطفایی (جدول پایین) |
استاندارد ملی ایران ۲-۹۴۲۴
استاندارد ملی ۲-۹۴۲۴ (INSO 9424-2) با عنوان «آتش‌خاموش‌کن‌های چرخدار و قابلحمل — بازرسی و مراقبت فنی» را سازمان ملی استاندارد ایران منتشر کرده و الزامات بازرسی دورهای، مراقبت فنی، سرویس و نگهداری خاموشکنندههای قابلحمل و چرخدار را تعیین میکند.
آییننامهٔ پیشگیری و مبارزه با آتشسوزی در کارگاهها
مصوب ۱۳۹۱/۰۷/۱۶ شورای عالی حفاظت فنی (وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی) به استناد قانون کار؛ برای همهٔ کارگاههای مشمول قانون کار الزامی است. فصل پنجم آن به خاموشکنندههای دستی و چرخدار می‌پردازد. چکلیست و گزارش‌های آتشنگار این الزامات را پوشش می‌دهند.
دورهٔ تست هیدرواستاتیک بر اساس نوع خاموش‌کننده
| نوع خاموش‌کننده | دورهٔ تست (NFPA 10) |
|---|---|
| آب و آب‌وگاز | ۵ سال |
| کف AFFF / FFFP | ۵ سال |
| شیمیاییتر / کلاس K | ۵ سال |
| دی‌اکسید کربن (CO₂) | ۵ سال |
| پودر خشک تحتفشار — سیلندر فولادی | ۱۲ سال |
| پودر خشک — سیلندر آلومینیومی یا برنجی | ۱۲ سال |
| هالوکربن / مواد هالوژنه | ۱۲ سال |
در کارگاههای مشمول قانون کار، آییننامهٔ کارگاهها برای برخی انواع دورهٔ کوتاهتری تعیین کرده است؛ سامانهٔ آتشنگار دورهٔ سخت‌گیرانه‌تر را اعمال میکند.
چکلیست هشت‌بخشی بازرسی کپسول
ضوابط ملاک عمل سیستم کشف و اعلام حریق (آتشنشانی تهران، ۱۳۹۸)
سند «ضوابط ملاک عمل سیستم کشف و اعلان حریق» سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی تهران (۱۳۹۸) طراحی، اجرا، بازرسی، تست و مستندسازی سیستمهای اعلام حریق را تعیین میکند و دورههای بازرسی و تست هر بخش سیستم را مشخص کرده است.
آییننامهٔ کارگاهها هم در فصل چهارم، کارفرما را به نصب سامانهٔ کشف و اعلام حریق و آزمون‌های دورهای آن موظف میکند. ماژول بازرسی اعلام حریق آتشنگار ←
پرسش‌های متداول
استاندارد NFPA 10 چیست؟
NFPA 10 را انجمن ملی حفاظت از آتش آمریکا (NFPA) منتشر میکند و الزامات انتخاب، نصب، بازرسی، نگهداری، شارژ مجدد و آزمون خاموشکنندههای دستی قابلحمل را تعیین میکند.
استاندارد ملی ایران ۲-۹۴۲۴ چیست؟
استاندارد ملی ۲-۹۴۲۴ (INSO 9424-2) را سازمان ملی استاندارد ایران منتشر کرده و الزامات بازرسی دورهای، مراقبت فنی، سرویس و نگهداری خاموشکنندههای قابلحمل و چرخدار را تعیین میکند.
آییننامهٔ پیشگیری و مبارزه با آتشسوزی در کارگاهها چه الزامی برای کپسولها دارد؟
این آییننامه (مصوب ۱۳۹۱/۰۷/۱۶ شورای عالی حفاظت فنی، به استناد قانون کار) برای همهٔ کارگاههای مشمول قانون کار الزامی است و دربارهٔ بازرسی دورهای، سرویس و شارژ، محل و نحوهٔ نصب، کارت سرویس، تست هیدرواستاتیک و از رده خارج کردن خاموشکنندهها الزام دارد. چکلیست آتشنگار این الزامات را پوشش میدهد.
ضوابط ملاک عمل سیستم کشف و اعلام حریق چیست؟
سندی از سازمان آتشنشانی و خدمات ایمنی تهران (۱۳۹۸) که طراحی، اجرا، بازرسی، تست و مستندسازی سیستمهای کشف و اعلام حریق را تعیین میکند. چکلیست و دورههای ماژول اعلام حریق آتشنگار بر پایهٔ همین سند است.
خاموشکنندهها هر چند وقت باید بازرسی شوند؟
بازرسی بصری ماهانه، نگهداری و شارژ سالانه، بازرسی داخلی معمولاً هر شش سال و تست هیدرواستاتیک هر پنج یا دوازده سال بسته به نوع خاموش‌کننده.
کلاس‌های حریق کدام‌اند؟
کلاس A (مواد جامد)، کلاس B (مایعات و گازهای قابل اشتعال)، کلاس C (تجهیزات الکتریکی برق‌دار)، کلاس D (فلزات قابل اشتعال) و کلاس K (روغن و چربی آشپزخانه).
تست هیدرواستاتیک هر چند سال یکبار انجام میشود؟
طبق NFPA 10: آب، کف، شیمیاییتر و دیاکسیدکربن هر ۵ سال؛ پودر خشک تحتفشار و هالوکربن هر ۱۲ سال. در کارگاههای مشمول قانون کار، آییننامهٔ کارگاهها برای برخی انواع دورهٔ کوتاهتری تعیین کرده است.
تفاوت بازرسی، نگهداری و شارژ مجدد چیست؟
بازرسی، بررسی سریع و ظاهری ماهانه است؛ نگهداری، بررسی کامل سالانه توسط فرد صلاحیت‌دار؛ و شارژ مجدد، پرکردن دوبارهٔ عامل اطفایی پس از استفاده یا بر اساس نتیجهٔ وزن‌کشی.
منابع رسمی
انطباق با این اسناد، خودکار
چکلیست، سررسیدها و گزارش‌های آتشنگار بر پایهٔ همین اسناد ساخته شده و ارجاع هر بند در گزارش چاپ میشود.
سلب مسئولیت: «NFPA» و «NFPA 10» علائم متعلق به National Fire Protection Association و استاندارد ملی ۲-۹۴۲۴ اثر سازمان ملی استاندارد ایران است. این صفحه صرفاً آموزشی است و جایگزین متن رسمی استانداردها و آیین‌نامه‌ها نیست.